English
Język Polski
Aspiracje narodowe Jezydów po 2014 roku. Autonomia Ezidiḫanu jako roszczenie do samostanowienia
Abstrakt
CEL NAUKOWY: Celem artykułu jest analiza dążeń Jezydów do samostanowienia, ze szczególnym uwzględnieniem prób instytucjonalizacji ich podmiotowości politycznej w postaci proklamowanej w 2015 roku Autonomii Ezidiḫanu.
PROBLEM I METODY BADAWCZE: Problem badawczy ujęto w formie pytania: w jaki sposób doświadczenie ludobójstwa z 2014 roku przekształciło jezydzką tożsamość etniczno-religijną w projekt tożsamości etniczno-narodowej i na ile proklamacja Ezidiḫanu stanowi realizację prawa do samostanowienia wewnętrznego? Zastosowano jakościową analizę treści, metodę instytucjonalno-prawną oraz metodę historyczną. Materiał źródłowy obejmuje dokumenty rządu Ezidiḫanu, arabskojęzyczną prasę iracką, akty prawne Iraku, Regionu Kurdystanu i ONZ oraz literaturę w językach polskim, angielskim i arabskim.
PROCES WYWODU: Najpierw zrekonstruowano ramy teoretyczne oparte na modernizmie, etnosymbolizmie Anthony’ego D. Smitha i konstruktywistycznej koncepcji „grupowości” Rogersa Brubakera oraz na rozróżnieniu samostanowienia wewnętrznego i zewnętrznego. Następnie przedstawiono stan badań, wyjaśniono, dlaczego religia pełni u Jezydów funkcję granicy grupy, i prześledzono cztery nurty tożsamości jezydzkiej od lat 30. XX wieku. Na koniec przeanalizowano ludobójstwo z 2014 roku i spór o status Sindżaru w świetle irackich i kurdyjskich aktów prawnych oraz poddano krytycznej ocenie instytucje Ezidiḫanu.
WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Autonomia Ezidiḫanu, proklamowana 4 września 2015 roku, nie spełnia kryteriów quasipaństwa ani państwa de facto; stanowi natomiast artykulację roszczenia do samostanowienia wewnętrznego, wyrażoną celowo w rejestrze praw ludów rdzennych. Ludobójstwo z 2014 roku pełniło funkcję katalizatora „grupowości”, a nie źródła tożsamości narodowej, której początków należy szukać w inkorporacji Jezydów w struktury nowoczesnego państwa irackiego w latach 30. XX wieku.
WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Działalność rządu Ezidiḫanu świadczy o aspiracjach narodowotwórczych Jezydów z Gór Sindżaru, jednak jej legitymacja wśród ludności rezydującej pozostaje empirycznie nierozstrzygnięta. Wybór języka praw ludów rdzennych zamiast retoryki secesyjnej czyni roszczenie jezydzkie akceptowalnym dla Bagdadu. Rekomenduje się badania terenowe nad rzeczywistym poparciem dla projektu oraz analizy porównawcze z autonomiami innych ludów rdzennych regionu.
Słowa kluczowe
Jezydzi ; Sindżar ; Państwo Islamskie ; naród ; Ezidiḫan
Inne teksty tego samego autora
- Jan Brzozowski, Joanna Sikorska, Covid-19 a migranci we współczesnym świecie: analiza polityk migracyjnych wobec pandemii , Horyzonty Polityki: Tom 13 Nr 44 (2022): Legitymizacja władzy i współczesna demokracja
- Joanna Sikorska, Cultural Foundations of Economic Integration – Central Europe and Southeast Asian Countries Compared , Horyzonty Polityki: Tom 16 Nr 56 (2025): Unia Europejska jako model integracji regionalnej
Szczegóły
Bibliografia
Statystyki
Autorzy
Zasady cytowania
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Uwagi dotyczące praw autorskich
Autorzy publikujący w tym czasopiśmie wyrażają zgodę na następując warunki:
- Autorzy zachowują prawa autorskie, przyznając czasopismu prawo do pierwszej publikacji swojego tekstu jednocześnie zarejestrowanego pod numerem licencji CC BY-ND, która pozwala innym na korzystanie z tego tekstu z uznaniem autorstwa tekstu oraz pierwotnej publikacji w tym czasopiśmie.
- Autorzy proszeni są o nawiązywanie odrębnych, dodatkowych porozumień wynikających z umowy, dotyczących dystrybucji opublikowanej w czasopiśmie wersji tekstu nie na prawach wyłączności (np. opublikowanie go w repozytorium instytucji lub w innym czasopiśmie), z potwierdzeniem pierwszej publikacji w tym czasopiśmie.
Wyraża się zgodę i zachęca autorów do publikacji ich tekstu w Internecie (np. w repozytorium instytucji lub na jej stronie internetowej) przed lub podczas procesu składania tekstu jako, że może to prowadzić do korzystnych wymian oraz wcześniejszego i większego cytowania opublikowanego tekstu (Patrz The Effect of Open Access). Zalecamy wykorzystanie dowolnego portalu stowarzyszeń badawczych z niżej wymienionych: