Desekularyzacja w sferze politycznej. Zarys problematyki i badań

Piotr Musiewicz

doi:10.35765/hp.2714

Data publikacji : 2025-12-31

Tom 16 Nr 57 (2025)

Desekularyzacja w sferze politycznej. Zarys problematyki i badań

Piotr Musiewicz

https://orcid.org/0000-0001-8725-7412

DOI: https://doi.org/10.35765/hp.2714

Dział: ARTYKUŁY TEMATYCZNE / THEMATIC ARTICLES

Abstrakt

CEL NAUKOWY: Celem naukowym jest zaadaptowanie terminu desekularyzacji do nauk o polityce oraz przedstawienie problematyki badawczej związanej z desekularyzacją w sferze politycznej.

PROBLEM I METODY BADAWCZE: W celu pogłębienia badań nad współczesnym związkiem religii i polityki sięgnięto po socjologiczną kategorię desekularyzacji i przystosowano ją do badania sfery politycznej. Zastosowano metodę analizy pojęć oraz metodę porównawczą dla terminów bliskoznacznych desekularyzacji, występujących w naukach społecznych. Zastosowano również autorską kategoryzację obszarów badawczych dla desekularyzacji w sferze politycznej.

PROCES WYWODU: Wychodząc od opisu pojęcia sekularyzacji w naukach społecznych i deficytów w wyjaśnianiu rzeczywistości z nim związanych, ukazano zasadność wprowadzenia pojęcia desekularyzacji, a następnie zastosowania go do badania sfery politycznej. Omówiono kilka przykładów desekularyzacji w sferze politycznej i odróżniono ją od implementacji treści religijnych w sferze politycznej. Zaproponowano następnie konkretne obszary, w jakich desekularyzacja w sferze politycznej może być badana.

WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Wyniki przekonują też o aktualności i istotności zjawiska odradzania się religii w sferze politycznej dla rozumienia współczesnej rzeczywistości społeczno-politycznej, bez porzucania badań nad sekularyzacją. Stwierdzono potrzebę dalszych badań nad desekularyzacją w sferze politycznej, także w związku z napotykanymi problemami.

WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Rekomenduje się pogłębienie badań nad desekularyzacją w sferze politycznej, w tym badań pozwalających na doprecyzowanie kryteriów zwiększania obecności treści religijnych w sferze politycznej.

Słowa kluczowe

desekularyzacja ; religia a polityka

Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Wskaźniki altmetryczne

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Uwagi dotyczące praw autorskich

Autorzy publikujący w tym czasopiśmie wyrażają zgodę na następując warunki:

Autorzy zachowują prawa autorskie, przyznając czasopismu prawo do pierwszej publikacji swojego tekstu jednocześnie zarejestrowanego pod numerem licencji CC BY-ND, która pozwala innym na korzystanie z tego tekstu z uznaniem autorstwa tekstu oraz pierwotnej publikacji w tym czasopiśmie.
Autorzy proszeni są o nawiązywanie odrębnych, dodatkowych porozumień wynikających z umowy, dotyczących dystrybucji opublikowanej w czasopiśmie wersji tekstu nie na prawach wyłączności (np. opublikowanie go w repozytorium instytucji lub w innym czasopiśmie), z potwierdzeniem pierwszej publikacji w tym czasopiśmie.

Wyraża się zgodę i zachęca autorów do publikacji ich tekstu w Internecie (np. w repozytorium instytucji lub na jej stronie internetowej) przed lub podczas procesu składania tekstu jako, że może to prowadzić do korzystnych wymian oraz wcześniejszego i większego cytowania opublikowanego tekstu (Patrz The Effect of Open Access). Zalecamy wykorzystanie dowolnego portalu stowarzyszeń badawczych z niżej wymienionych:

Bibliografia

Beckwith, F.J. (2018). Is Religion Special? More Likely Than Not! W D. Boonin (Red.), The Palgrave Handbook of Philosophy and Pu-blic Policy (s. 277–289). Boulder: Palgrave Macmillan.

Berger, P. (1999). The Desecularization of the World: A Global Ove-rview. W P. Berger (Red.), The Desecularization of the World. Re-surgent Religion and World Politics (s. 1–18). Washington: Grand Rapids.

Berger, P. (2012). Further Thoughts on Religion and Modernity. So-ciety, 49, 313–316.

Beyer, P. (2005). Religia i globalizacja. T. Kunz (Tłum.). Kraków: Za-kład Wydawniczy „Nomos”.

Bruce, S. (2002). God is Dead. The Secularization in the West. Oxford: Blackwell.

Burawoy, M. (2005). For Public Sociology. American Sociological Review, 70, 1–5.

Casanova, J. (2005). Religie publiczne w nowoczesnym świecie. T. Kunz (Tłum.). Kraków: Nomos.

Casanova, J. (2007). Deprywatyzacja religii. W W. Piwowarski (Red.), Socjologia religii. Kraków: Zakład Wydawniczy „Nomos”, 409–428.

Corm, G. (2007). Religia i polityka w XXI wieku. E. Cylwik (Tłum.). Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Dialog.

Davie, G. (1999). Europe: The Exception that Proves the Rule. W P. Berger (Red.), The Desecularization of the World: Resurgent Religion and World Politics (s. 65–84). Washington: Grand Rapids.

Davie, G. (2010). Socjologia religii. R. Babińska (Tłum.). Kraków: No-mos.

Finke, R., & Stark, R. (2005). The Churching of America, 1776–2005. New Brunswick: Rutgers University Press.

Fukuyama, F. (1996), Koniec historii. T. Bieroń & M. Wichrowski (Tłum.). Kraków: Znak.

Grzymala-Busse, A. (2012). Why Comparative Politics Should Take Religion (More) Seriously. Annual Review of Political Science, 15, 421–442.

Karpov, V (2010). Desecularization: A Conceptual Framework. Jour-nal of Church and State, 52(2), 232–270.

Kettel, S. (2012). Has Political Science Ignored Religion? Political Science and Politics, 1, 93–100.

Kotyło, Ł. (2012). Teorie socjologiczne a religia. Między sekularyzacją a desekularyzacją. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Mariański, J. (2017). Sekularyzacja jako megatrend społecz-no-kulturowy, Relacje Międzykulturowe, 1, 231–257.

Marczewska-Rytko, M. (2018). Politologia religii jako subdyscyplina religioznawstwa i/lub nauk o polityce. W M. Marczewska-Rytko & D. Maj (Red.), Politologia religii (s. 17–34). Lublin: Wydawnic-two Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.

Mariański, J. (2021). Peter Ludwig Berger (1929–2017) – przejście od teorii sekularyzacji do desekularyzacji. Lublin: Wyższa Szkoła Nauk Społecznych.

Maroń, G. (2019). Argumenty religijne w procesie ustawodawczym w Sejmie Rzeczypospolitej Polskiej VIII kadencji, Przegląd Sejmo-wy, 4(153), 49–69.

Masłowska, M. (2016). Między implementacją a deimplementacją elementów religijnych w sferze publicznej Finlandii. W R. Micha-lak (Red.), Implementacja zasad religijnych w sferze politycznej (s. 211–222). Zielona Góra: Wydawnictwo Morpho.

Michalak, R. (2014). Wstęp. Politologia religii – postulowana sub-dyscyplina politologii. W R. Michalak (Red.), Religijne determi-nanty polityki (s. 5–14). Zielona Góra: Wydawnictwo Morpho.

Michalak, R. (2016). Wstęp. Implementacja zasad religijnych w sferze politycznej jako podstawowy cel badań w zakresie poli-tologii religii. W R. Michalak (Red.), Implementacja zasad religij-nych w sferze politycznej (s. 5–8). Zielona Góra: Wydawnictwo Morpho.

Skorut, P. (2016). Odwołanie do Boga i wartości religijnych w ustawach zasadniczych Rzeczypospolitej Polskiej w XX wieku jako element bezpieczeństwa reżimu politycznego i kulturowego. Analiza tematu w porównaniu z wybranymi przykładami kon-stytucji państw europejskich w XX wieku. W R. Michalak (Red.), Implementacja zasad religijnych w sferze politycznej (s. 115–128). Zielona Góra: Wydawnictwo Morpho.

Stark, R. (2004). SSSR Presidential Address, 2004. Putting an End to Ancestor Worship. Journal for the Scientific Study of Religion, 43(4), 465–475.

Voas, D. (2003). Is Britain a Christian Country? W P. Avis (Red.), Public Faith? The State of Religious Belief and Practice in Britain. London: Society of Promoting Christian Knowledge, 92–105.

Wilson, B. (1998), The Secularization Thesis: Criticism and Rebuttals. W R. Laermas, J. Billiet, & B. Wilson (Red.), Secularization and So-cial Integration: Papers in Honour of Karel Dobbelaere (s. 45–66). Leuven: Leuven University Press.

Wohlrab-Sahr, M., & Burchardt, M. (2012). Multiple Secularities: Toward a Cultural Sociology of Secular Modernities. Compara-tive Sociology, 11, 875–909.

Total abstract views : 77

PDF Downloads : 49