Historycy i poeci: casus „szkoły z Cambridge”

Iwona Barwicka-Tylek

doi:10.35765/hp.2946

Data publikacji : 2026-09-30

Tom 17 Nr 60 (2026)

Historycy i poeci: casus „szkoły z Cambridge”

Iwona Barwicka-Tylek

http://orcid.org/0000-0003-4482-9243

DOI: https://doi.org/10.35765/hp.2946

Dział: ARTYKUŁY TEMATYCZNE / THEMATIC ARTICLES

Abstrakt

CEL NAUKOWY: Artykuł oferuje krytyczną analizę metodologii historii idei zaproponowanej przez tzw. szkołę z Cambridge, wykorzystując arystotelesowskie rozróżnienie między historią a poezją. Dąży do uchwycenia napięcia między deklarowanym deskryptywizmem i antyanachronizmem tej formacji a normatywnymi uogólnieniami jej badań, które mają udział w popularyzacji idei republikańskich w dzisiejszym dyskursie politycznym.

PROBLEM i METODY BADAWCZE: Głównym problemem badawczym jest pytanie, czy metodologia szkoły z Cambridge pozwala skutecznie oddzielić rekonstrukcję historyczną od poetyzującego, normatywnego użycia przeszłości. Artykuł wykorzystuje metodę analizy i interpretacji tekstów źródłowych oraz porównanie stanowisk metodologicznych (Arystoteles i H. White w odniesieniu do różnicy między historią a poezją; Q. Skinner, J. Pocock jako reprezentanci historycy idei).

PROCES WYWODU: Wywód rozpoczęto rekonstrukcją kluczowych założeń metodologicznych szkoły z Cambridge. Następnie przedstawiono klasyczne arystotelesowskie rozróżnienie między historią a poezją oraz rozmywające tę różnicę stanowisko H. White’a. W dalszej części artykułu pokazano, w jaki sposób uhistorycznienie idei zainaugurowane esejem Skinnera Meaning and Understanding wtórnie prowadzi do (re)poetyzacji narracji historycznej. Dalej odróżniono dwa kierunki takiej (re)poetyzacji, argumentując, że tylko jeden z nich uznać można za dopuszczalne rozwinięcie oryginalnego stanowiska.

WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Analiza wykazuje, że choć szkoła z Cambridge konsekwentnie dążyła do uprawiania historii idei jako historii sensu stricto, nie zdołała całkowicie wyeliminować elementów narracyjnych i normatywnych. Koncentracja na intencjonalnym działaniu jednostek czyni poetyzację przeszłości nieuniknioną. Kluczowe znaczenie ma natomiast rozróżnienie między poetyzacją refleksyjną a instrumentalnym użyciem przeszłości.

WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Badania z zakresu historii idei mają potencjał, by stać się źródłem refleksji praktycznej (etycznej i politycznej), odpowiadającej potrzebom współczesności. Równocześnie dostępne są dwie odmienne strategie poetyckiego (normatywnego) wykorzystania narracji historycznej. W związku z tym badacze historii idei powinni rozpoznawać różnice między tymi strategiami oraz świadomie wybierać kierunek arystotelesowski, który, jak się wydaje, jest również wyborem Skinnera.

Słowa kluczowe

szkoła z Cambridge ; historia idei ; Arystoteles ; historiografia ; poetyzacja historii

Inne teksty tego samego autora

Iwona Barwicka-Tylek, Innowacyjność współczesnych teorii demokracji w perspektywie historycznej , Horyzonty Polityki: Tom 13 Nr 44 (2022): Legitymizacja władzy i współczesna demokracja

Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Wskaźniki altmetryczne

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Uwagi dotyczące praw autorskich

Autorzy publikujący w tym czasopiśmie wyrażają zgodę na następując warunki:

Autorzy zachowują prawa autorskie, przyznając czasopismu prawo do pierwszej publikacji swojego tekstu jednocześnie zarejestrowanego pod numerem licencji CC BY-ND, która pozwala innym na korzystanie z tego tekstu z uznaniem autorstwa tekstu oraz pierwotnej publikacji w tym czasopiśmie.
Autorzy proszeni są o nawiązywanie odrębnych, dodatkowych porozumień wynikających z umowy, dotyczących dystrybucji opublikowanej w czasopiśmie wersji tekstu nie na prawach wyłączności (np. opublikowanie go w repozytorium instytucji lub w innym czasopiśmie), z potwierdzeniem pierwszej publikacji w tym czasopiśmie.

Wyraża się zgodę i zachęca autorów do publikacji ich tekstu w Internecie (np. w repozytorium instytucji lub na jej stronie internetowej) przed lub podczas procesu składania tekstu jako, że może to prowadzić do korzystnych wymian oraz wcześniejszego i większego cytowania opublikowanego tekstu (Patrz The Effect of Open Access). Zalecamy wykorzystanie dowolnego portalu stowarzyszeń badawczych z niżej wymienionych:

Bibliografia

Arystoteles (2014). Retoryka; Retoryka dla Aleksandra; Poetyka. H. Podbielski (Tłum.). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Ball, T. (1995). Reappraising political theory: Revisionist studies in the history of political thought. Oxford: Clarendon Press.

Biały, F. (2014). Quentin Skinner: doniosłość i znaczenie. Komentarz tłumacza „Znaczenia i rozumienia w historii idei”. Refleksje. Pi-smo naukowe studentów i doktorantów WNPiD UAM, 9, 171–194.

Biały, F. (2022). Freedom, silent power and the role of an historian in the digital age: Interview with Quentin Skinner. History of Euro-pean Ideas, 48(7), 871–878. DOI: 10.1080/01916599.2021.2020970

Bloch, M. (2009). Pochwała historii czyli o zawodzie historyka. W. Jedlicka (Tłum.). Kęty: Wydawnictwo Marek Derewiecki.

Castiglione, D. (2005). Republicanism and its legacy. European Journal of Political Theory, 4(4), 453–465. DOI: 10.1177/1474885105055993

De Groot, J. (2009). Consuming history: Historians and heritage in con-temporary popular culture. Abingdon: Routledge.

Elton, G.R. (1967). The practice of history. London: Fontana Books.

Elton, G.R. (1991). Return to essentials: Some reflections on the present state of historical study. Cambridge: Cambridge University Press.

Gelderen, M., & Skinner, Q. (Red.). (2002). Republicanism: A shared European heritage. T. 1. Cambridge University Press. DOI: 10.1017/CBO9780511490750

Grygieńć, J. (2009). „Mniej filozofii, więcej historii”. Quentina Skin-nera zmagania z ahistoryzmem w naukach społecznych. Dialogi Polityczne, 12, 51–65.

Hampsher-Monk, I. (2001). The history of political thought and the political history of thought. W D. Castiglione & I. Hampsher-Monk (Red.), The history of political thought in na-tional context (s. 159–174). Cambridge: Cambridge University Press.

James, S. (2019). J.G.A. Pocock and the idea of the ‘Cambridge School’ in the history of political thought. History of European Ide-as, 45(1), 83–98. DOI: 10.1080/01916599.2018.1553819

Kelley, D.R. (Red.) (1991). Versions of history from antiquity to the En-lightenment. New Haven: Yale University Press.

Kelly, D.J. (2004). Divided by a common language? History of European Ideas, 30(2), 241–252. DOI: 10.1016/j.histeuroideas.2004.03.002

Koikkalainen, P., & Syrjämäki, S. (2002). On encountering the past – Interview with Quentin Skinner. Redescriptions: Political Thought, Conceptual History and Feminist Theory, 6(1), 32–63. https://concepta-net.org/files/Image/Skinner_Interview.pdf

Lowenthal, D. (2013). The past is a foreign country – revisited. Cam-bridge: Cambridge University Press.

Marx, K. (1955). Przyczynek do krytyki ekonomii politycznej. Tłum. E. Lipiński. Warszawa: Książka i Wiedza.

Mijnhardt, W. (2005). The limits of present-day historiography of Republicanism. De achttiende eeuw, 37, 75–89.

Momigliano, A. (1950). Ancient history and the antiquarian. Journal of the Warburg and Courtauld Institutes, 13(3–4), 285–315.

Nora, P. (2001). Czas pamięci. W. Dłuski (Tłum.). Res Publica Nowa, 7, 37–43.

Pietrzyk-Reeves, D. (2013). Tradycja republikańska, respublica, re-publikanizm. Horyzonty Polityki, 4(7), 47–66.

Pocock, J.G.A. (1971). Politics, language, and time: Essays on political thought and history. New York: Atheneum.

Pocock, J.G.A. (2019). A response to Samuel James’s ‘J. G.A. Pocock and the idea of the “Cambridge School” in the history of political thought’. History of European Ideas, 45(1), 99–103.

Skinner, Q. (Red.). (1998). Powrót wielkiej teorii w naukach humani-stycznych. P. Łozowski (Tłum.). Lublin: Wydawnictwo UMCS.

Skinner, Q. (Red.). (2002). Republicanism. A Shared European Heritage. T. 1. Cambridge University Press. DOI: 10.1017/CBO9780511490750

Skinner, Q. (2016). Wizje polityki. T. I. K. i K. Koehler (Tłum.). War-szawa: Wydawnictwo Naukowe UKSW.

Sklokin, V. (2012, 14th May). “It is not so much a paradigm shift as a total breakdown…”. A conversation with Prof. Hayden White [Interview]. https://www.historians.in.ua/index.php/en/intervyu/258 (dostęp: 22.02.2026).

Tarlton, C.D. (1973). Historicity, Meaning and Revisionism in the Study of Political Thought. History and Theory, 12(3), 307–328. DOI: 10.2307/2504719

Vincent, A. (2007). The nature of political theory. Oxford University Press.

Weldon, T. D. (1953). The vocabulary of politics. Mel-bourne–London–Baltimore: Penguin Books.

White, H. (2014). Przeszłość praktyczna. E. Domańska i in (Tłum.). Kraków: Universitas.

Whatmore, R. (2016). What is intellectual history? Cam-bridge–Malden: Polity Press.

Wootton, D. (2005). Review: Republicanism: A Shared European Herit-age. T. I–II. The English Historical Review, 120(485), 135–139. DOI: 10.1093/ehr/cei021

Total abstract views : 32

PDF Downloads : 5