Koncepcja globalnego ładu w ujęciu Klausa Schwaba jako wizja funkcjonowania świata w XXI wieku

Sławomir Jankiewicz

doi:10.35765/hp.2698

Data publikacji : 2026-03-31

Tom 17 Nr 58 (2026)

Koncepcja globalnego ładu w ujęciu Klausa Schwaba jako wizja funkcjonowania świata w XXI wieku

Sławomir Jankiewicz

https://orcid.org/0000-0002-0350-9764

DOI: https://doi.org/10.35765/hp.2698

Dział: ARTYKUŁY VARIA / ARTICLES VARIA

Abstrakt

CEL NAUKOWY: Celem artykułu jest krytyczna analiza założeń koncepcji K. Schwaba dotyczących zmian w systemie politycznym oraz tego, czy mogą one prowadzić do powstania struktur interpretowanych w literaturze jako neofeudalne – a jeśli tak, to w jakim zakresie.

PROBLEM I METODY BADAWCZE: Problemem badawczym jest prezentacja najważniejszych elementów koncepcji globalnego ładu K. Schwaba i analiza, na ile koryguje ona funkcjonujący obecnie reżim demokratyczny oraz czy jest ona zbieżna z koncepcjami określanymi jako neofeudalizm. W tym celu skorzystano z metod badawczych charakterystycznych dla nauki o polityce i administracji, takich jak: krytyczna analiza literatury naukowej, badanie empiryczne – w tym przypadku pozyskano informacje, studiując wypowiedzi K. Schwaba, wybranych przedstawicieli organizacji międzynarodowych, rządzących i najbogatszych ludzi na świecie – oraz synteza wniosków (Bäcker i in., 2016, s. 62–67).

PROCES WYWODU: Zwrócono uwagę na możliwe negatywne trendy w rozwoju świata, które mogą doprowadzić do kryzysu gospodarczego i humanitarnego. Następnie zaprezentowano najważniejsze cechy systemu, który został przez badaczy określony mianem neofeudalizmu, oraz proponowanego przez K. Schwaba. Na koniec zbadano zbieżność cech feudalizmu z neofeudalizmem i koncepcją K. Schwaba.

WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: K. Schwab ma rację, zwracając uwagę, że jakość życia ludzkości może się znacznie pogorszyć, jeżeli nie przeciwstawimy się negatywnym trendom gospodarczym i środowiskowym. Jednakże jego propozycje dotyczące korekty systemu politycznego mogą doprowadzić do powstania reżimu o dużym ograniczeniu praw człowieka (m.in. wolności gospodarczej oraz światopoglądowej).

WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Jeśli nie chcemy dopuścić do realizacji negatywnego scenariusza dla ludzkości (znaczne zubożenie i obniżenie jakości życia, głód itp.), musimy wypracować kompleksowe zmiany zarówno w systemach politycznych, jak i ekonomicznych. Jednakże by były one korzystne dla społeczeństwa, konieczna jest współpraca nie tylko ekonomistów, prawników i polityków, ale także przedsiębiorców i związków zawodowych. Przy ich tworzeniu należy pamiętać o wskaźnikach jakości życia. Zasady, które do tego prowadzą, już dawno przedstawiła społeczna nauka Kościoła. Proponowane przez K. Schwaba rozwiązania są odpowiedzią na globalne kryzysy. Mogą one jednak spowodować negatywne konsekwencje pod względem ograniczenia demokracji, wolności osobistej czy likwidacji prawa własności. Musimy też dbać o rozwój społeczeństwa obywatelskiego, co będzie gwarancją zachowania kontroli nad tymi zmianami i pozwoli społeczeństwu wpływać na nie realnie.

Słowa kluczowe

: zmiany w systemie politycznym, Wielki Reset, koncepcja K. Schwaba.

Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Wskaźniki altmetryczne

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Uwagi dotyczące praw autorskich

Autorzy publikujący w tym czasopiśmie wyrażają zgodę na następując warunki:

Autorzy zachowują prawa autorskie, przyznając czasopismu prawo do pierwszej publikacji swojego tekstu jednocześnie zarejestrowanego pod numerem licencji CC BY-ND, która pozwala innym na korzystanie z tego tekstu z uznaniem autorstwa tekstu oraz pierwotnej publikacji w tym czasopiśmie.
Autorzy proszeni są o nawiązywanie odrębnych, dodatkowych porozumień wynikających z umowy, dotyczących dystrybucji opublikowanej w czasopiśmie wersji tekstu nie na prawach wyłączności (np. opublikowanie go w repozytorium instytucji lub w innym czasopiśmie), z potwierdzeniem pierwszej publikacji w tym czasopiśmie.

Wyraża się zgodę i zachęca autorów do publikacji ich tekstu w Internecie (np. w repozytorium instytucji lub na jej stronie internetowej) przed lub podczas procesu składania tekstu jako, że może to prowadzić do korzystnych wymian oraz wcześniejszego i większego cytowania opublikowanego tekstu (Patrz The Effect of Open Access). Zalecamy wykorzystanie dowolnego portalu stowarzyszeń badawczych z niżej wymienionych:

Bibliografia

Arystoteles (2006). Polityka. Tłum. L.M. Piotrowicz. Warszawa: Wy-dawnictwo Naukowe PWN.

Bäcker, R., Czechowska, L., Gadomska, G., Gajda, J., Gaw-ron-Tabor, K., Giedz, M., Kasprowicz, D., Mateja, M., Płotka, B., Rak, J., Seklecka, A., Szweczak, W., Wincławska, M., Wojcie-chowska, J. (2016). Metodologia badań politologicznych. Warszawa: Polskie Towarzystwo Nauk Politycznych.

Bendkowski, J. (2017). Zmiany w pracy produkcyjnej w perspektywie koncepcji „Przemysł 4.0”. Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej, 112, 21–33.

Bernard, M. (2019). Chinese Social Credit Score: Utopian Big Data Bliss Or Black Mirror On Steroids? https://www.forbes.com/sites/bernardmarr/2019/01/21/chinese-social-credit-score-utopian-big-data-bliss-or-black-mirror-on-steroids/?sh=140f5e804 8b8.

Biernacki, M. (2006). Kilka uwag o pomiarze dobrobytu społecznego, Mathematical Economics, 3(10), 115–124.

Boos, D. (2022, 27 kwietnia). Bologna Introduces Social Credit App to Promote “Virtuous Behavior”. https://europeanconservative.com/articles/news/bologna-introduces-social-credit-app-to-promote-virtuous-behavior/ (dostęp: 16.03.2026).

Boyd, J. (2006). The Nomarket Benefits of Nature. What Should Be Counted in Green GDP? Resources for the Future Discussion Pa-pers. 06-24.

CGTN (2022, 19 listopada). Klaus Schwab: Eye on global governance. https://news.cgtn.com/news/2022-11-19/Klaus-Schwab-Eye-on-global-governance-1f5j1FnfKvK/index.html

Chaber, P. (Red.) (2023). Monitoring trendów w innowacyjności – Ra-port 14. Warszawa: PARP.

Christophers, B. (2022). Rentier capitalism: Who owns the economy, and who pays for it? London–New York: Verso Books.

Clerc, D. (2016). A Few Thoughts on Universal Basic Income. L’Économie politique, 3(71), 76–84.

Djankov, S., & Saliola, F. (2018/2019). The changing nature of work, Journal of International Affairs, 72(1), 57–74.

Dobratz, B., Waldner, L., & Buzzell, T. (2019). Power, Politics, and Society: An Introduction to Political Sociology. New York–London: Routledge; Taylor & Francis Ltd.

Ford, M. (2016). The Rise of the Robots: Technology and the Threat of Mass Unemployment. London: Oneworld Publications.

Gesley, J. (2016, 6 czerwca). Switzerland: Voters Reject Unconditional Basic Income. https://www.loc.gov/item/global-legal-monitor/2016-06-06/switzerland-voters-reject-unconditional-basic-income/ (dostęp: 16.03.2026).

Goodman-Bacon, A., Nunn, R., & Palmer, V. (2024, 18 stycznia). One year of basic income in Minneapolis. https://www.minneapolisfed.org/article/2024/one-year-of-basic-income-in-minneapolis (dostęp: 16.03.2026).

Gouvernement du Québec (2024). Programme de revenu de base. https://www.quebec.ca/famille-et-soutien-aux-personnes/aide-sociale-et-solidarite-sociale/programme-revenu-base (dostęp: 16.03.2026).

Grabowski, T. (2022). Globalne tendencje w bezpieczeństwie. W A. Malewska & M. Filary-Szczepanik (Red.), Globalizacja i współzależność (s. 309–330). Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum w Krakowie.

Gregersen, E. (b.d.). Sam Altman. Biography. https://www.britannica.com/money/Sam-Altman (dostęp: 16.03.2026).

Grunau, S. (2024, 2 lutego), Applications for Harris County’s guaran-teed income program close Friday. https://www.houstonpublicmedia.org/articles/news/harris-county/2024/02/02/476218/applications-for-harris-countys-guaranteed-income-program-close-friday/ (dostęp: 16.03.2026).

Haushofer, J., & Shapiro, J. (2016). The Short-term Impact of Uncon-ditional Cash Transfers to the Poor: Experimental Evidence from Kenya. The Quarterly Journal of Economics, 131(4), 1973–2042.

Hedges, Ch. (2018). America: The Farewell Tour. New York: Si-mon&Schuster.

Heslop, D. (b.d.). Political system. https://www.britannica.com/topic/political-system (dostęp: 16.03.2026).

Heydorn, M. (2016). A National Dividend vs. a Basic Income – Simi-larities and Differences. Basic Income Studies, 11(2), 133–137.

Horowitz, J. (2023, 30 kwietnia). 14 million jobs worldwide will van-ish in the next 5 years, new economic report finds. https://edition.cnn.com/2023/04/30/business/automation-jobs-world-economic-forum/index.html (dostęp: 16.03.2026).

Influence Watch (2022, 19 kwietnia). World Economic Forum. https://www.influencewatch.org/non-profit/world-economic-forum/ (dostęp: 16.03.2026).

Instytut Analiz Rynku Pracy (2020). Czwarta rewolucja przemysłowa i jej wpływ na rynek pracy. Warszawa: PARP.

Jan Paweł II (1997, 8 grudnia). Orędzie Papieża na XXXI Światowy Dzień Pokoju z dnia 1 stycznia 1998 roku. https://www.vatican.va/content/john-paul-ii/pl/messages/peace/documents/hf_jp-ii_mes_08121997_xxxi-world-day-for-peace.html (dostęp: 16.03.2026).

Jankiewicz, S. (2017). Uwarunkowania polityki gospodarczej. Warsza-wa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Kangas, O. (2019). First results from the Finnish basic income experi-ment. https://ec.europa.eu/social/BlobServlet%3FdocId%3D20846%26langId%3Den (dostęp: 10.03.2026).

KB (2021, 16 maja). Bezwarunkowy dochód podstawowy w Walii. Elon Musk popiera eksperyment. https://www.money.pl/gospodarka/bezwarunkowy-dochod-podstawowy-w-walii-elon-m usk-popiera-eksperyment-6640334212975200a.html (dostęp: 16.03.2026).

Kobie, N. (2019). The complicated truth about China’s social credit sys-tem. https://www.wired.com/story/china-social-credit-system-explained/ (dostęp: 16.03.2026).

Koch, H. (2023, 29 sierpnia). Die meisten Leute hätten mehr Geld. https://taz.de/Daten-zu-bedingungslosem-Grundeinkommen/!5953122/ (dostęp: 16.03.2026).

Kotkin, J. (2020). The Coming of Neo-Feudalism. A Warning to the Glob-al Middle Class. New York: Encounter Books.

Kozacki, P. (2003). Teologia twórczości [rozmowa z M. Novakiem]. W P. Kozacki, M. Zięba, J. Kupczak, Przewodnik po encyklikach. Myśląc z Janem Pawłem II (s. 50). Poznań: Wydawnictwo W drodze.

Kozub-Karkut, M. (2022). Global Governance – Globalne zarządza-nie. W.A. Malewska & M. Filary-Szczepanik (Red.), Globalizacja i współzależność (s. 95–116). Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum w Krakowie.

Krueger, S. (2022, 7 października). $600 per month is changing lives in Durham. https://www.stepupdurham.org/latest-news/600-per-month-is-changing-lives-in-durham (dostęp: 16.03.2026).

Malewska, A. (2022). Korporacje transnarodowe. W A. Malewska & M. Filary-Szczepanik (Red.), Globalizacja i współzależność (s. 157–176). Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Igna-tianum w Krakowie.

Malewska, A., & Filary-Szczepanik, M. (2022). Globalizacja i współzależność. W A. Malewska & M. Filary-Szczepanik (Red.), Globalizacja i współzależność (s. 13–34). Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum w Krakowie.

Marangos, J. (2004). Social Dividend versus Basic Income Guarantee in Market Socialism, International Journal of Political Economy, 34(3), 20–40.

Mączyńska, E. (2018). Bezwarunkowy dochód podstawowy. Istota i kontrowersje. Biuletyn PTE, 4(83), 61–66.

McKinsey (2021). The state of AI in 2021. New York: McKinsey & Company.

McKinsey Global Institute (2017). A Future that Works: Automation, Employment and Productivity. Executive summary. New York: McKinsey & Company.

Michalski, B. (2022). Zmiana technologiczna a globalizacja. W A. Malewska & M. Filary-Szczepanik (Red.), Globalizacja i współzależność (s. 269–288). Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum w Krakowie.

Misztal, P. (2018). Bezwarunkowy dochód podstawowy jako instru-ment ograniczenia nierówności dochodowych. Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny, LXXX(2), 171–182.

Moll, Ł. (2014). Bezwarunkowy dochód podstawowy w perspektywie ekospołecznej. Praktyka Teoretyczna, 12(2), 59–76.

Moore, M. (2023, 18 sierpnia). ‘A lifeline’: Why Durham County will soon give its poorest families up to $850 a month. https://www.newsobserver.com/news/local/counties/durham-county /article277669943.html#storylink=cpy (dostęp: 16.03.2026).

Musiał-Karg, M. (Red.) (2013). Demokracja w obliczu nowych mediów. Elektroniczna demokracja, wybory przez Internet, kampania w sieci – teoria, doświadczenia. Toruń: Adam Marszałek.

O’Dell, H. (2023, 15 września). Multiple countries have tested a universal basic income – and it works. https://globalaffairs.org/commentary/blogs/multiple-countries-have-tested-universal-basic-income-and-it-works (dostęp: 16.03.2026).

Piketty, T. (2014). Capital in the Twenty-First Century. Cambridge: Harvard University Press.

Rasmussen K.G. (2023). “You’ll own nothing. And you’ll be happy”: Emotions and the Great Reset conspiracy theory in Denmark. Inter-national Conference: MEME – Media and Emotional Mobilization Linnaeus University, Kalmar, Sweden 12–13 October 2023. https://conferences.lnu.se/index.php/mem/article/view/4077/3564 (dostęp: 16.03.2026).

Reynolds, B., & Healy, S. (Red.) (2016). Basic Income. Radical Utopia or Practical Solution? Dublin: Social Justice Ireland. https://www.socialjustice.ie/system/files/file-uploads/2021-09/basicincomefullbookdec2016.pdf

Rębisz, K. (2021, 1 czerwca). 1200 euro miesięcznie przez 3 lata. Niem-cy zaczynają testować bezwarunkowy dochód podstawowy. https://wyborcza.biz/biznes/7,147582,27151293,1 200-euro-miesiecznie-przez-3-lata-niemcy-zaczynajatestowac.html (dostęp: 16.03.2026).

Rizvi, A., Kearns M. i in. (2024). Effects of guaranteed basic income interventions on poverty-related outcomes in high-income coun-tries: A systematic review and meta-analysis. Campbell Systematic Reviews, 20(2). DOI: 10.1002%2Fcl2.1414 (dostęp: 17.03.2026).

Schwab, K. (2008). Global corporate citizenship: Working with gov-ernments and civil society, Foreign Affairs, 8(2), 107–118.

Schwab, K. (2012). The Re-emergence of Europe. Cologny: World Eco-nomic Forum.

Schwab, K. (2018). Czwarta rewolucja przemysłowa. Tłum. A.D. Kamińska. Warszawa: Studio EMKA.

Schwab, K., & Davis, N. (2018). Shaping the Fourth Industrial Revolu-tion. London: Penguin Books Ltd.

Schwab, K., & Malleret, T. (2020). COVID-19: The Great Reset. Co-logny: World Economic Forum.

Schwab, K., & Vanham, P. (2022). Kapitalizm interesariuszy. Globalna gospodarka a postęp, ludzie i planeta. Tłum. M. Lipa. Gliwice: One-press.

Standing, G. (2014). The Precariat: The New Dangerous Class

Standing, G. (2017). Basic Income: And How We Can Make It Happen. London: Penguin.

Standing, G. (2021). The Precariat: The New Dangerous Class. Special COVID-19 Edition. London: Bloomsbury Publishing Plc.

Staniszkis, J. (2003). Władza globalizacji. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Streeck, W. (2017). Buying Time: The Delayed Crisis of Democratic Cap-italism. London–New York: Verso Books.

Szarfenberg, R. (2018). Dochód podstawowy a współczesne zabez-pieczenie społeczne. Ubezpieczenia Społeczne. Teoria i praktyka, 4(139), 3–27.

Szlinder, M. (2018). Bezwarunkowy dochód podstawowy. Rewolucyjna reforma społeczeństwa XXI wieku. Warszawa: Wydawnictwo Na-ukowe PWN.

Terlecki, P. (2024, 21 stycznia). 1300 zł świadczenia co miesiąc. Wypła-ty bez względu na dochody i wiek. https://biznes.interia.pl/finanse/news-1300-zl-swiadczenia-co-miesiac-wyplaty-bez-wzgledu-na-dochod,nId,7277041 (dostęp: 16.03.2026).

Torry, M. (2013). Money for Everyone: Why we need a Citizen’s Income. Bristol: Policy Press.

UBIE (2021, 23 lutego). Basic Income in France: Bringing UBI back to the centre of political debate. https://www.ubie.org/basic-income-in-france-a-comprehensive-over-view-of-the-debate-around-basic-income-the-future-of-the-movement-and-its-political-allies/ (dostęp: 16.03.2026).

Van Parijs, Ph. (2000, 17 kwietnia). A Basic Income for All, Boston Re-view. https://www.boston review.net/forum/ubi-van-parijs/ (dostęp: 16.03.2026).

Van Parijs, Ph., & Vanderborght, Y. (2019). Basic Income: A Radical Proposal for a Free Society and a Sane Economy. Cambridge: Har-vard University Press.

Varoufakis, Y. (2015). The Global Minotaur. America, Europe and the Future of the Global Economy. London: Zed Books.

Waśko-Owsiejczuk E. (2022). Demokracja – wybrane aspekty pro-blemów definicyjnych i argumentacyjnych. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, 29(2), 21–38.

Wielomski, A. (2021, 13 kwietnia). Nadchodzi homo schwabus. https://www.nowoczesnamysl.pl/2021/04/13/nadchodzi-homo-schwabus/ (dostęp: 16.03.2026).

World Economic Forum (2016, 12 listopada). Welcome to 2030. I own nothing, have no privacy, and life has never been better. https://medium.com/world-economic-forum/welcome-to-2030-i-own-nothing-have-no-privacy-and-life-has-never-been-better-ee2eed62f710 (dostęp: 16.03.2026).

World Population Review (2024). Countries with Universal Basic In-come 2024. https://worldpopulationreview.com/country-rankings/countries-with-universal-basic-income (dostęp: 20.08.2024).

Zuboff, S. (2023). The Age of Surveillance Capitalism. W W. Longhofer & D. Winchester (Red.), Social Theory Re-Wired: New Connections to Classical and Contemporary Perspectives (s. 203–213). New York: Routledge.

Zybertowicz, K., & Zybertowicz, A. (2017). Okiełzać zmianę. Bez-pieczeństwo ontologiczne, rozwój technologiczny a kryzys Za-chodu. Filo-Sofija, 17(36), 521–538.

Total abstract views : 31

PDF Downloads : 12