English
Język Polski
Policy implementation gap w polityce cyfrowego zdrowia. Dostęp pacjentów do danych zdrowotnych jako przykład konieczności reorientacji polityki e-zdrowia w kierunku inwestycji w kompetencje cyfrowe i medyczne Polaków
Abstrakt
CEL NAUKOWY: Celem artykułu jest analiza polityki dostępu pacjentów do elektronicznych danych zdrowotnych w Polsce w perspektywie koncepcji policy implementation gap, ze szczególnym uwzględnieniem relacji między zobowiązaniami wynikającymi z prawa Unii Europejskiej a krajową autonomią regulacyjną i strategiczną.
PROBLEM i METODY BADAWCZE: Głównym problemem badawczym jest ustalenie, czy wysoki poziom formalnej i infrastrukturalnej dojrzałości systemu e-zdrowia w Polsce przekłada się na rzeczywiste, inkluzywne i równomierne wykorzystanie dostępu do danych zdrowotnych przez pacjentów. W procesie badawczym zastosowano: a) jakościową analizę dokumentów, b) analizę porównawczą, c) analizę danych wtórnych. Zakres badania ograniczono do danych pierwotnych w latach 2018–2026.
PROCES WYWODU: Wywód prowadzony jest w czterech etapach. Początkowo nastąpiła rekonstrukcja unijnych ram regulacyjnych oraz ich logiki interwencji. Następnie przeprowadzono analizę krajowej implementacji w warstwach normatywnej, interoperacyjnej i strategicznej. Kolejno dokonano empirycznej oceny zakresu usług cyfrowych oraz ich wykorzystania przez pacjentów i świadczeniodawców. I w końcu odniesiono poziom dojrzałości infrastrukturalnej do danych dotyczących kompetencji cyfrowych i zdrowotnych oraz nierówności społecznych. Tak skonstruowany proces umożliwiał identyfikację i deskrypcję tytułowego implementation gap.
WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Analiza pokazuje, że Polska osiągnęła wysoki poziom infrastrukturalnej dojrzałości systemu e-zdrowia (92% w Digital Decade 2025), jednakże identyfikuje się braki w zakresie dostępności niektórych kategorii danych (67% w warstwie access to health data). Korzystanie z usług cyfrowych jest wśród pacjentów zróżnicowane ze względu na wiek, płeć, wykształcenie i status ekonomiczny. Dodatkowo zarówno deficyty kompetencji cyfrowych (DESI), jak i zdrowotnych (HLS-EU) stanowią istotną barierę wykorzystania systemu przez pacjentów. Po stronie świadczeniodawców występują natomiast istotne bariery finansowe, interoperacyjne i kompetencyjne. Wnioski te prowadzą do konkluzji, że luka implementacyjna ma głównie charakter kompetencyjny i funkcjonalny, nie zaś programowy czy legislacyjny.
WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: W konkluzjach sformułowano rekomendacje odnoszące się reorientacji polityki rozwoju e-zdrowia ku wzmocnieniu kompetencji cyfrowych i medycznych pacjentów, monitorowania rzeczywistego stopnia wykorzystania usług oraz wsparcia organizacyjnego, kompetencyjnego oraz finansowego świadczeniodawców.
Słowa kluczowe
policy implementation gap ; cyfrowe zdrowie ; dostęp do danych zdrowotnych ; digital health literacy
Szczegóły
Bibliografia
Statystyki
Autorzy
Zasady cytowania
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Uwagi dotyczące praw autorskich
Autorzy publikujący w tym czasopiśmie wyrażają zgodę na następując warunki:
- Autorzy zachowują prawa autorskie, przyznając czasopismu prawo do pierwszej publikacji swojego tekstu jednocześnie zarejestrowanego pod numerem licencji CC BY-ND, która pozwala innym na korzystanie z tego tekstu z uznaniem autorstwa tekstu oraz pierwotnej publikacji w tym czasopiśmie.
- Autorzy proszeni są o nawiązywanie odrębnych, dodatkowych porozumień wynikających z umowy, dotyczących dystrybucji opublikowanej w czasopiśmie wersji tekstu nie na prawach wyłączności (np. opublikowanie go w repozytorium instytucji lub w innym czasopiśmie), z potwierdzeniem pierwszej publikacji w tym czasopiśmie.
Wyraża się zgodę i zachęca autorów do publikacji ich tekstu w Internecie (np. w repozytorium instytucji lub na jej stronie internetowej) przed lub podczas procesu składania tekstu jako, że może to prowadzić do korzystnych wymian oraz wcześniejszego i większego cytowania opublikowanego tekstu (Patrz The Effect of Open Access). Zalecamy wykorzystanie dowolnego portalu stowarzyszeń badawczych z niżej wymienionych: