English
Język Polski
O znaczeniu pojęcia constitutio (uwagi natury historycznoprawnej)
Kamil Sorka
https://orcid.org/0000-0002-0681-2865Bogusław Przywora
https://orcid.org/0000-0002-8809-3971Abstrakt
CEL NAUKOWY: Celem artykułu jest prześledzenie ewolucji znaczenia łacińskiego terminu constitutio, co ma przyczynić się do pełniejszego zrozumienia jego współczesnej definicji.
PROBLEM i METODY BADAWCZE: Problem badawczy stanowiła zmiana znaczenia constitutio w czasie. Analiza opiera się na metodzie historycznoprawnej, wykorzystując hasło słownikowe constitutio w Thesaurus linguae Latinae. Badano użycie słowa w tekstach retorycznych, prawniczych, chrześcijańskich i filozoficznych.
PROCES WYWODU: Wywód koncentruje się na pięciu znaczeniach, poczynając od pierwotnego znaczenia retorycznego jako „kwalifikacja sporu sądowego” (definitio, probatio). Następnie analizowano znaczenie dla prawników rzymskich – akt prawny cesarza (ius, decretum) o mocy ustawy (lex). Równolegle w piśmiennictwie chrześcijańskim rozwinęło się znaczenie teologiczne jako „stworzenie świata” (constitutio mundi). Badano też znaczenia: „natura” (habitus) i „organizacja” (ordinatio).
WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Wykazano, że prawnicy i teologowie zaczerpnęli to słowo z retoryki i zaczęli je używać w masowej skali. Starożytne rozumienie prawne (akt cesarza) nie implikowało unikalnego charakteru danego aktu prawnego, co jest cechą współczesnego traktowania konstytucji jako ustawy zasadniczej. Najbardziej zasadnicze okazały się znaczenia prawnicze i teologiczne, stojące za pojęciem constitutio.
WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Współczesna konstytucja jest syntezą starożytnych znaczeń constitutio. Łączy w sobie bycie aktem prawnym (ius), momentem twórczym (creatio) dla wspólnoty, określeniem jej ustroju/porządku (ordinatio) oraz nadaniem stałych cech (natura). Ujmuje elementy prawnicze, teologiczne, filozoficzne i polityczne, odchodząc od pierwotnej tradycji retorycznej.
Słowa kluczowe
konstytucja ; constitutio ; prawo rzymskie ; terminologia ; ewolucja
Szczegóły
Bibliografia
Statystyki
Autorzy
Zasady cytowania
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Uwagi dotyczące praw autorskich
Autorzy publikujący w tym czasopiśmie wyrażają zgodę na następując warunki:
- Autorzy zachowują prawa autorskie, przyznając czasopismu prawo do pierwszej publikacji swojego tekstu jednocześnie zarejestrowanego pod numerem licencji CC BY-ND, która pozwala innym na korzystanie z tego tekstu z uznaniem autorstwa tekstu oraz pierwotnej publikacji w tym czasopiśmie.
- Autorzy proszeni są o nawiązywanie odrębnych, dodatkowych porozumień wynikających z umowy, dotyczących dystrybucji opublikowanej w czasopiśmie wersji tekstu nie na prawach wyłączności (np. opublikowanie go w repozytorium instytucji lub w innym czasopiśmie), z potwierdzeniem pierwszej publikacji w tym czasopiśmie.
Wyraża się zgodę i zachęca autorów do publikacji ich tekstu w Internecie (np. w repozytorium instytucji lub na jej stronie internetowej) przed lub podczas procesu składania tekstu jako, że może to prowadzić do korzystnych wymian oraz wcześniejszego i większego cytowania opublikowanego tekstu (Patrz The Effect of Open Access). Zalecamy wykorzystanie dowolnego portalu stowarzyszeń badawczych z niżej wymienionych: