Polskie suwerenne zdolności do odstraszania nuklearnego w świetle wybranych realistycznych teorii stosunków międzynarodowych

Mateusz Filary-Szczepanik

doi:10.35765/hp.2835

Data publikacji : 2025-12-31

Tom 16 Nr 57 (2025)

Polskie suwerenne zdolności do odstraszania nuklearnego w świetle wybranych realistycznych teorii stosunków międzynarodowych

Mateusz Filary-Szczepanik

https://orcid.org/0000-0001-9185-7904

DOI: https://doi.org/10.35765/hp.2835

Dział: ARTYKUŁY VARIA / ARTICLES VARIA

Abstrakt

CEL NAUKOWY: Celem artykułu jest uzasadnienie tezy, że w Polsce powinna odbyć się pogłębiona dyskusja strategiczna na temat tego, czy potrzebuje ona uzyskać suwerenne zdolności do odstraszania nuklearnego.

PROBLEM I METODY BADAWCZE: Zastosowano metodę analityczno-dedukcyjną służącą ustaleniu uogólnień zawartych w interpretowanych realistycznych teoriach i wyciągnięciu z nich wniosków oraz konstruktywistyczną polegającą na przedstawieniu scenariuszy stanowiących ramy sfery możliwości, w których polskie zdolności do odstraszania nuklearnego stają się przedmiotem namysłu strategicznego.

PROCES WYWODU: Właściwą część wywodu rozpoczyna rekonstrukcja typu idealnego systemu liberum veto M. Kaplana wskazująca na zagrożenia płynące z proliferacji broni atomowej. Następnie autor przechodzi do analizy tezy o nuklearnym pokoju K. Waltza wskazującej na sposób, w jaki proliferacja wpływa na większą pokojowość systemu polityki międzynarodowej. Dokonuje także przedstawienia entropicznego ujęcia zaproponowanego przez R. Schwellera i omówienia jego konsekwencji w kontekście proliferacji broni atomowej.

WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Rekonstrukcja omawianych teorii naniesiona na scenariusze rozwoju przyszłości w zakresie otoczenia bezpieczeństwa Polski pozwala na ukazanie doniosłości wprowadzenia do bieżącego dyskursu strategicznego o bezpieczeństwie narodowym zagadnień dotyczących odstraszania nuklearnego.

WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: W sytuacji, gdy otoczenie bezpieczeństwa Polski nadal cechowałoby się gwarancjami bezpieczeństwa zapewnianymi przez USA, broń atomowa nie byłaby Polsce potrzebna. W scenariuszu, w którym gwarancje te są wycofane, uzyskanie tych zdolności jest istotną gwarancją przetrwania Polski. W każdym przypadku jednak dojrzałość strategiczna wymaga pogłębionej dyskusji nad tą kwestią wśród środowisk akademickich, eksperckich i kształtujących politykę państwa.

Słowa kluczowe

Polska ; odstraszanie nuklearne ; (nie)proliferacja ; system międzynarodowy

Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Wskaźniki altmetryczne

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Uwagi dotyczące praw autorskich

Autorzy publikujący w tym czasopiśmie wyrażają zgodę na następując warunki:

Autorzy zachowują prawa autorskie, przyznając czasopismu prawo do pierwszej publikacji swojego tekstu jednocześnie zarejestrowanego pod numerem licencji CC BY-ND, która pozwala innym na korzystanie z tego tekstu z uznaniem autorstwa tekstu oraz pierwotnej publikacji w tym czasopiśmie.
Autorzy proszeni są o nawiązywanie odrębnych, dodatkowych porozumień wynikających z umowy, dotyczących dystrybucji opublikowanej w czasopiśmie wersji tekstu nie na prawach wyłączności (np. opublikowanie go w repozytorium instytucji lub w innym czasopiśmie), z potwierdzeniem pierwszej publikacji w tym czasopiśmie.

Wyraża się zgodę i zachęca autorów do publikacji ich tekstu w Internecie (np. w repozytorium instytucji lub na jej stronie internetowej) przed lub podczas procesu składania tekstu jako, że może to prowadzić do korzystnych wymian oraz wcześniejszego i większego cytowania opublikowanego tekstu (Patrz The Effect of Open Access). Zalecamy wykorzystanie dowolnego portalu stowarzyszeń badawczych z niżej wymienionych:

Bibliografia

Aron, R. (1959 [1957]). On War. Garden City: Doubleday & Compa-ny.

Balcerowicz, B. (1997). Obronność państwa średniego. Warszawa: Bel-lona.

Barkin, J.S. (2012). Realist Constructivism. Rethinking International Relations Theory. Cambridge: Cambridge University Press.

Bobrow, D.B., Haliżak, E., & Zięba, R. (Red.) (1997). Bezpieczeństwo narodowe u schyłku XX wieku. Warszawa: Scholar.

Brodie, B. (Red.) (1946) The Absolute Weapon. Atomic Power and World Order. New Haven: Yale University Press.

Brodie, B. (1959). Strategy in the Missile Age. Princeton: Princeton University Press.

Bull, H. (1977). Anarchical Society. A Study of Order in World Politics. New York: Columbia University Press.

Chwedczuk-Szulc, K., & Polus, A. (2020). Social Constructivism as Forecasting Matrix. Collective Habitus in International Relations. Polish Political Science Review, 8(1), 1–19. DOI: 10.2478/ppsr-2020-0001

Filary-Szczepanik, M. (2026). Ku dialogicznemu pluralizmowi w nauce o stosunkach międzynarodowych – o roli, substancji i konsekwencjach podstaw metateoretycznych w praktyce ba-dawczej. Politeja.

Herz, J. (1959). International Politics in the Atomic Age. New York: Columbia University Press.

Jackson, P.T. (2011). The Conduct of Inquiry in International Relations. Philosophy of Science and Its Implications for the Study of World Po-litics. New York: Routledge.

Kaplan, M. (2005 [1957]). System and Process in International Politics. Colchester: EPCR Press.

Kopeć, R., & Mazur, P. (2017). Odstraszanie militarne w XXI wieku. Polska – NATO – Rosja. Kraków: UP im. KEN w Krakowie.

Koziej, S. (1993). Teoria sztuki wojennej. Warszawa: Bellona.

Kuźniar, R. (Red.) (2001). Polska polityka bezpieczeństwa 1989–2000. Warszawa: Scholar.

Mearsheimer, J.J. (1990). Back to the Future: Instability in Europe after the Cold War. International Security, 15(1), 5–56. DOI: 10.2307/2538981

John Mearsheimer (1993, 1 czerwca). The Case for a Ukrainian Nuc-lear Deterrent. Foreign Affairs. https://www.foreignaffairs.com/articles/ukraine/1993-06-01/case-ukrainian-nuclear-deterrent (dostęp: 11.11.2025).

Pawłuszko, T. (2024). Elity państwa średniego. W K. Kubiak, & Ł. Przybyło (Red.), Państwo średnie – Polska. Studia i Szkice (s. 43–67). Warszawa: Tetragon.

Pugacewicz, T. (2022). Społeczność międzynarodowa. W A. Malew-ska & M. Filary-Szczepanik (Red.) (2022). Globalizacja i współzależność. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum w Krakowie.

Sagan, S.D., & Waltz, K.N. (2013). The spread of Nuclear Weapons: An Enduring Debate. New York: W.W. Norton & Company.

Schweller, R. (2014). Mexwell’s Deamon and the Golden Apple: Global Discord in the New Millenium. Baltimore: Johns Hopkins Universi-ty Press.

Smetana, M., & Wunderlich, C. (2021). Nonuse of nuclear weapons in world politics: Toward the third generation of “nuclear taboo” research. International Studies Review, 23(3), 1072–1099. DOI: 10.1093/isr/viab002

Sus, M., & Kulesa, Ł. (2023). Breaking the silence: explaining the dy-namics behind Poland’s desire to join NATO nuclear sharing in light of Russian aggression against Ukraine. The Nonproliferation Review, 30(4–6), 241–263. DOI: 10.1080/10736700.2024.2432807

Schelling, T. (1966). Arms and Influence. New Haven–London: Yale University Press.

Waltz, K.N. (1979). Theory of International Politics. New York: McGraw-Hill.

Waltz, K.N. (1990). Nuclear Myths and Political Realities. The Ame-rican Political Science Review, 84(3), 731–745. DOI: 10.2307/1962764

Waltz, K.N. (2008 [1983]). Toward Nuclear Peace. W K.N. Waltz, Realism and International Politics (s. 260–275). New York: Rou-tledge.

Zając, J. (2016). Poland’s Security Policy: The West, Russia, and the Changing International Order. London: Palgrave. DOI: 10.1057/978-1-137-59500-3

Zięba, R. (2020). Poland’s Foreign and Security Policy: Problems of com-patibility with the Changing International Order. Cham: Springer. DOI: 10.1007/978-3-030-30697-7

Total abstract views : 240

PDF Downloads : 100