Badanie zmian organizacyjnych metodą kwestionariusza retrospektywnego: niesłusznie zaniechana metoda czy należyta ostrożność?

Maciej  Czarnecki; Anna Ludwiczak; Anna Olszańska

doi:10.35765/hp.2796

Data publikacji : 2025-12-31

Tom 16 Nr 57 (2025)

Badanie zmian organizacyjnych metodą kwestionariusza retrospektywnego: niesłusznie zaniechana metoda czy należyta ostrożność?

Maciej Czarnecki

https://orcid.org/0000-0002-9694-8036

Anna Ludwiczak

https://orcid.org/0000-0001-8483-8270

Anna Olszańska

https://orcid.org/0000-0001-6544-1817

DOI: https://doi.org/10.35765/hp.2796

Dział: ARTYKUŁY VARIA / ARTICLES VARIA

Abstrakt

CEL NAUKOWY: Identyfikacja przyczyn, dla których w literaturze nauk o zarządzaniu nastąpiło wygaszenie dyskusji na temat badań kwestionariuszowych z użyciem pytań retrospektywnych, oraz ocena zasadności tego wygaszenia.

PROBLEM I METODY BADAWCZE: Próba udzielenia odpowiedzi na pytanie: z jakiego powodu, pomimo iż w wielu sytuacjach brak jest alternatywnych metod badania zmian organizacyjnych, od ponad dekady badacze unikają stosowania kwestionariuszy zawierających pytania retrospektywne? Dokonano przeglądu literatury. Przeprowadzono badanie opinii sędziów kompetentnych na temat sposobu zadawania pytań o zmiany organizacyjne. Przeprowadzono empiryczne testowanie dwóch możliwych sposobów zadawania takich pytań.

PROCES WYWODU: Przedstawiono istotę badań retrospektywnych i ich znaczenie dla analizy dynamiki zmian organizacyjnych. Omówiono literaturę oraz przedstawiono wnioski z badania opinii sędziów kompetentnych i empirycznego testowania dwóch możliwych sposobów zadawania pytań o przeszłość.

WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Sformułowano hipotezę wyjaśniającą obserwowane zaniechanie badań zmian organizacyjnych za pomocą metody kwestionariuszowej z pytaniami retrospektywnymi. Zakwestionowano zasadność krytyki, z jaką ta metoda się spotkała. Przedstawiono rekomendacje dotyczące projektowania pytań retrospektywnych w kwestionariuszach badawczych.

WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Krytyka, która spotkała badania wykorzystujące kwestionariusze z pytaniami retrospektywnymi, okazała się nadmierna i w dużej mierze nieuzasadniona. Rekomendujemy kontynuowanie stosowania takich narzędzi pod warunkiem zachowania rygoru metodologicznego opisanego w literaturze.

Słowa kluczowe

badanie zmian organizacyjnych ; badania kwestionariuszowe ; pytania retrospektywne

Szczegóły

Bibliografia

Statystyki

Autorzy

Pobierz pliki

PDF

Zasady cytowania

Wskaźniki altmetryczne

Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Uwagi dotyczące praw autorskich

Autorzy publikujący w tym czasopiśmie wyrażają zgodę na następując warunki:

Autorzy zachowują prawa autorskie, przyznając czasopismu prawo do pierwszej publikacji swojego tekstu jednocześnie zarejestrowanego pod numerem licencji CC BY-ND, która pozwala innym na korzystanie z tego tekstu z uznaniem autorstwa tekstu oraz pierwotnej publikacji w tym czasopiśmie.
Autorzy proszeni są o nawiązywanie odrębnych, dodatkowych porozumień wynikających z umowy, dotyczących dystrybucji opublikowanej w czasopiśmie wersji tekstu nie na prawach wyłączności (np. opublikowanie go w repozytorium instytucji lub w innym czasopiśmie), z potwierdzeniem pierwszej publikacji w tym czasopiśmie.

Wyraża się zgodę i zachęca autorów do publikacji ich tekstu w Internecie (np. w repozytorium instytucji lub na jej stronie internetowej) przed lub podczas procesu składania tekstu jako, że może to prowadzić do korzystnych wymian oraz wcześniejszego i większego cytowania opublikowanego tekstu (Patrz The Effect of Open Access). Zalecamy wykorzystanie dowolnego portalu stowarzyszeń badawczych z niżej wymienionych:

Bibliografia

Allum, N., Conrad, F.G., & Wenz, A. (2018). Consequences of mid-stream mode-switching in a panel survey. Survey Research Methods, 12(1), 43–58.

Boateng, G.O., Neilands, T.B., Frongillo, E.A., Melgar-Quiñonez, H.R., & Young, S.L. (2018). Best practices for developing and validating scales for health, social, and behavioral research: a primer. Fron-tiers in Public Health, 6, 149.

Bound, J., Brown, C., & Mathiowetz, N. (2000). Measurement error in survey data. Ann Arbor: Population Studies Center, University of Michigan.

Cox, J.W., & Hassard, J. (2007). Ties to the past in organization rese-arch: A comparative analysis of retrospective methods. Organiza-tion, 14(4), 475–497.

Delmar, F. (1997). Measuring growth: Methodological considerations and empirical results. W D.R. Miettinen (Red.), Entrepreneurship and SME research: On its way to the next millennium (s. 199–216). Aldershot: Ashgate.

DeVellis, R.F., & Thorpe, C.T. (2021). Scale Development: Theory and Applications. Sage Publications.

East, R., & Uncles, M.D. (2008). In praise of retrospective surveys. Journal of Marketing Management, 24(9–10), 929–944.

Gaskell, G.D., Wright, D.B., & O’Muircheartaigh, C.A. (2000). Tele-scoping of landmark events: Implications for survey research. Pu-blic Opinion Quarterly, 64(1), 77–89.

Gibson, J., & Kim, B. (2010). Non-classical measurement error in long-term retrospective recall surveys. Oxford Bulletin of Econo-mics and Statistics, 72(5), 687–695.

Golden, B.R. (1992). Research notes. The past is the past—or is it? The use of retrospective accounts as indicators of past strategy. Aca-demy of Management Journal, 35(4), 848–860.

Gupta, Y.P., & Chin, D.C. (1993). Strategy making and environment: An organizational life cycle perspective. Technovation, 13(1), 27–44.

Howard, R.W. (2011). Testing the accuracy of the retrospective recall method used in expertise research. Behavior Research Methods, 43(4), 931–941.

Johnson, R.L., & Morgan, G.B. (2016). Survey Scales: A Guide to Deve-lopment, Analysis, and Reporting. New York: Guilford Publications.

Kirchner, A., Córdova-Cazar, A.L., & Belli, R.F. (2018). Memory gaps in the American Time Use Survey: investigating the role of re-trieval cues and respondents’ level of effort. Survey Research Methods, 12(3), 231–245.

Kreamer, L.M., Albritton, B.H., Tonidandel, S., & Rogelberg, S.G. (2023). The use and misuse of organizational research methods ‘best practice’ articles. Organizational Research Methods, 26(3), 387–408.

Matusik, J.G., Hollenbeck, J.R., & Mitchell, R.L. (2021). Latent change score models for the study of development and dynamics in orga-nizational research. Organizational Research Methods, 24(4), 772–801.

Miller, D., & Friesen, P. (1980). Archetypes of organizational transi-tion. Administrative Science Quarterly, 268–299.

Miller, D., & Friesen, P.H. (1982). The longitudinal analysis of orga-nizations: A methodological perspective. Management Science, 28(9), 1013–1034.

Miller, D. (1987). The structural and environmental correlates of business strategy. Strategic Management Journal, 8(1), 55–76.

Miller, C.C., Cardinal, L.B., & Glick, W.H. (1997). Retrospective re-ports in organizational research: A reexamination of recent evi-dence. Academy of Management Journal, 40(1), 189–204.

Pettigrew, A.M., Woodman, R.W., & Cameron, K.S. (2001). Studying organizational change and development: Challenges for future research. Academy of Management Journal, 44(4), 697–713.

Pyy-Martikainen, M., & Rendtel, U. (2009). Measurement errors in retrospective reports of event histories: a validation study with Finnish register data. Survey Research Methods, 3(3), 139–155.

Sanchez, J.P., Roberts, J., & Pina-Sánchez, J. (2014). The role of previous convictions at sentencing in the Crown Court: Some new answers to an old question. Criminal Law Review.

Shepherd, D., & Wiklund, J. (2009). Are we comparing apples with apples or apples with oranges? Appropriateness of knowledge accumulation across growth studies. Entrepreneurship Theory and Practice, 33(1), 105–123.

Somaraju, A.V., Nye, C.D., & Olenick, J. (2022). A review of measu-rement equivalence in organizational research: What’s old, what’s new, what’s next? Organizational Research Methods, 25(4), 741–785.

Van de Ven, A.H. (1992). Suggestions for studying strategy process: a research note. Strategic Management Journal, 13(5), 169–188.

Weinzimmer, L.G., Nystrom, P.C., & Freeman, S.J. (1998). Measuring organizational growth: Issues, consequences and guidelines. Jo-urnal of Management, 24(2), 235–262.

Wiklund, J., Patzelt, H., & Shepherd, D.A. (2009). Building an inte-grative model of small business growth. Small Business Economics, 32(4), 351–374.

Zajac, E.J., & Shortell, S.M. (1989). Changing generic strategies: Like-lihood, direction, and performance implications. Strategic Mana-gement Journal, 10(5), 413–430.

Total abstract views : 75

PDF Downloads : 29